Historia Żnińskiej Kolei Powiatowej

    Żnińska Kolej Powiatowa o szerokości toru 600 mm powstała na mocy ustawy parlamentu pruskiego z 1892 roku.
    Jej zadaniem miał być przewóz osób płodów rolnych do stacji kolei normalnotorowej w Żninie, buraków do cukrowni oraz przewozy wszelkich innych towarów, jak również pasażerów.
    W latach 1892 / 93 Sejmik powiatowy uchwalił ostatecznie budowę kolei wąskotorowej, o szerokości toru 600 mm. Tor tego typu od 1889 roku stosowany był przez wojska francuskie, potem przez pruskie, aż znalazł w szybkim czasie zastosowanie przy kolejach gospodarczych, a nawet publicznych. Dodatnią stroną wąskiego toru były stosunkowo niskie koszty budowy i eksploatacji takiej linii. Kolej tego typu była trzykrotnie tańsza od kolei normalnotorowej.
    Prace budowlane rozpoczęto wiosną 1893 roku. Prowadzono je w taki sposób, że już w październiku 1893 r. kolejka zwoziła buraki do żnińskiej cukrowni.
    Oficjalne otwarcie Żnińskiej Kolei Powiatowej nastąpiło 1 lipca 1894 r. na odcinkach :
ŻNIN - RYDLEWO - BISKUPIN - ROGOWO ( dł. 19,4 km ) i BISKUPIN - SZELEJEWO ( dł. 8,2 km ).
    W niedługim czasie kolejka przewoziła ładunki oraz pasażerów po torach o łącznej długości 79 km.
W Żninie wybudowano parowozownię, warsztaty z odlewnią oraz budynek dyrekcji z mieszkaniami dla urzędników kolejki. Niewielkie budynki mieszkalne pełniące zarazem rolę stacji pobudowano w Rydlewie, Biskupinie, Gąsawie, Szelejewie, Rogowie i Ostrówcach.
    W 1912 r. zbudowano obszerną, siedmio stanowiskową parowozownię wachlarzową z obrotnicą.
W latach 1894 - 1949 pracowało na kolejce żnińskiej 12 parowozów. Ilość wagonów zwiększyła się z 4 osobowych, 69 towarowych w 1894 r. do 11 wagonów osobowych, 2 wagonów bagażowych i 201 wagonów towarowych w 1941 roku.
    W czasie II wojny światowej kolej pracowała pod nadzorem niemieckim a 1 lipca 1949 r. przeszła pod zarząd PKP.
    W latach 50 - tych przewozy pasażerskie, z uwagi na otwierane w pobliżu linie autobusowe PKS, systematycznie malały.
    Dlatego też w 1962 r. po 78 latach zdecydowano się całkowicie zamknąć ruch osobowy.
Jednakże otwarcie w 1972 r. Muzeum kolejki Wąskotorowej
w Wenecji koło Żnina, jak również wzrastający ruch turystyczny skłoniły PKP do uruchomienia w sezonie letnim trzech par pociągów osobowych na trasie ŻNIN - WENECJA - BISKUPIN - GĄSAWA o długości 12 km.
    W marcu 2002 r. Powiat Żniński wraz z Gminą Gąsawa, po przejęciu mienia PKP S.A. kolejki wąskotorowej, utworzył Żninską Kolej Powiatową Sp. z o.o. w Żninie.
    Jej funkcjonowanie stanowi istotną atrakcję turystyczną Szlaku Piastowskiego regionu Pałuk oraz Województwa Kujawsko - Pomorskiego. Region Pałuk odwiedza rocznie ok. 300 tys. turystów a zwiedzanie Muzeum Archeologicznego w Biskupinie, Muzeum Kolejki Wąskotorowej w Wenecji, Muzeum Ziemii Pałuckiej w Żninie oraz przejazd kolejką to główne punkty każdego programu turystycznego.
    Jesteśmy pierwszą w Polsce samorządową kolejką wąskotorową i posiadamy jedyny na świecie czynny parowóz PX 38.
    W 2007 roku kolejka wąskotorowa w Żninie liczyć będzie sobie 113 lat i jak zawsze czuje się bardzo młodo.
    Zapraszam wszystkich, którzy jadąc z muzeum chcą zwiedzić muzea, zabytki Pałuk - jednego z najpiękniejszych regionów Polski.