Pałuki leżą w północno – wschodniej części Niziny Wielkopolskiej. Są małym regionem etnograficzno-historycznym, położonym między rzekami Wełną i górną Notecią. Od północy rzeka Noteć, ze swoja szeroką pradoliną i puszczą nadnotecką.

Południową granicę wyznaczył już Jan Długosz, pisząc że: „...rzeka Wełna od wypływu z Jeziora Rogowskiego Wielkopolskę od Pałuk oddziela...”. Dalej granica ta biegnie wzdłuż Wełny od Wągrowca, by kilka kilometrów za miastem skręcić na północ; przecina Jez. Kaliszańskie i biegnie prostopadle na północ do Noteci. Granicę północną i częściowo wschodnią wytacza Noteć. Następnie granica biegnie na południowy-zachód wzdłuż Strugi Foluskiej i skręca na zachód, w kierunku Rogowa. Jeśli chodzi o nazwę

„Pałuki” to ma pochodzenie fizjograficzne wywodzące się ze staropolskiego rdzenia „łuk” i „łęk”, „pałąk” mającego dwa równorzędne znaczenia: kształt łukowaty czyli pałąkowaty oraz oznaczał nizinę zarośniętą trawą między gruntami i obsianymi zbożem. Pałuki są istotnie terenem nizinnym, na którym na przemian występują pola uprawne i trawiaste torfowiska. Można zatem przyjąć, że nazwa wywodzi się z tego drugiego znaczenia. Jednak oba te znaczenia dają się łatwo odnieść do fizjologii terenu.

W dokumentach pisanych z XIV i XV wieku występuje łaciński termin: „terra Palucacensis lub Palucy”. W dawnych czasach słowo „Pałuki” było zawołaniem rycerzy, którzy wyrośli z tej ziemi i od wieków byli z nią związani. O Zbilucie z rodu Pałuków (kasztelanie łeknieńskim) wspominają już roczniki cystersów z połowy XIII wieku. Tak więc zawołanie rodowe „Pałuki” znane było w Polsce na pewno już w czasach rozbicia dzielnicowego (XII-XIII wiek).

Lodowiec skandynawski wyrzeźbił na terenie Pałuk liczne garby i wzgórza, zaś w rynnowych dolinach pozostawił urocze jeziora. Najstarsze znane wyobrażenie godła Pałuków przedstawia obuch, jednak pod koniec XIV wieku znani przedstawiciele rodu Pałuków przyjęli herb „Topór”. Herb ten jest zarazem godłem regionu. Region pałucki liczy około 20000 km². Biorąc pod uwagę podział administracyjny możemy stwierdzić, że Pałuki leżą na terenie woj. kujawsko-pomorskiego i wielkopolskiego.