W północno – zachodniej części Pałuk, na Pojezierzu Gnieźnieńskim, w dorzeczu Strugi Smoguleckiej zwanej także Kcynianką, leży wieś Grocholin oddalona o 4 km na zachód od Kcynii. Tu właśnie znajduje się zabytkowy zespół dworski w skład którego wchodzi późnorenesansowy dwór obronny zwany „zamkiem” lub „kamienicą” oraz klasycystyczny dwór otoczony rozległym parkiem krajobrazowym o powierzchni 8,3 ha, wpisany w poczet polskich parków zabytkowych. W pobliżu wsi znajduje się również: zasługujący na uwagę szaniec szwedzki, masyw lasu łęgowego ora ślady grodziska wczesnośredniowiecznego odkrytego w odległości 1 km na północny – wschód od skrzyżowania linii kolejowej z drogą prowadzącą do Ponigrodzia.

We wczesnym średniowieczu Grocholin podobnie jak rejon Nakła, Wągrowca i Kcynii należał prawdopodobnie do rodu Pałuków, później była to własność rodowa Grocholskich herbu Sulima. W XVI wieku dobra Grocholskie stanowiły własność arcybiskupa gnieźnieńskiego Wojciecha Baranowskiego. Z czasem ród Baranowskich herbu „Korwin” stał się prawowitym właścicielem tej majętności. Na liście dalszych właścicieli znajduje się hrabia Fryderyk Skórzewski, który nabył dobra na drodze licytacji, a następnie sprzedał Carlowi von Treskow . Carl okazał się człowiekiem bardzo przedsiębiorczym. Odbudował ze zniszczeń „zamek”, oczyścił okoliczne bagna, założył trzy stawy okalające dwór. Dalsze prace kontynuował syn Carla – Juliusz, który zmodernizował pobliskie drogi, obsadził „szosę prywatną” jesionami, lipami i kasztanowcami, założył wielki sad oraz park krajobrazowy, który otoczył murem. Dużą dbałość o dobra grocholińskie wykazali również następcy Juliusza, którzy zapewnili żywotność gospodarczą majatku. Ostatnim właścicielem tych dóbr był Hans Freiher von Rosen. W 1945 roku po ponad stuletnim okresie, własność rodu von Tresków przejęta została przez Skarb Państwa Polskiego.

Na przełomie XVI i XVII wieku wybudowany został w Grochowinie przez Wojciecha Baranowskiego renesansowy dwór obronny zwany „zamkiem”, uważany za rzadki przykład budownictwa obronno – mieszkalnego w Polsce północnej. Zachowanie większości cech stylowych ułatwił zamkowi fakt wybudowania obok, drugiego – nowego dworu, do którego przeniosło się życie dworskie. Odtąd zamek przeszedł na plan drugi, pełniąc funkcję zbrojowni i muzeum dworskiej kolekcji militariów. Swoje piekno architektoniczne zawdzięczał zamek wąskim, neogotyckim szczytom, manierystycznemu portalowo odbiegającymi formą od charakteru całej budowli oraz późnogotyckiej baszcie akcentowanej szczytową chorągiewką z monogramem właścicieli G. T.

W I połowie XIX wieku wybudowany został nowy piętrowy dwór późno – klasycystyczny, którego elewację frontową zdobił gzyms opaskowy oraz płytkie ryzality z wejściem. Do dworskiej rezydencji prowadziła aleja dojazdowa łącząca jednym podjazdem zamek, pałac oraz nieistniejący obecnie kościół wybudowany w 1517 roku.

W otoczeniu i parku w I połowie XIX wieku założono klasycystyczny park krajobrazowy o powierzchni około 10 ha, którego głównym akcentem przestrzennym był i jest zespół trzech stawów utworzonych przez spiętrzenie Strugi Smoguleckiej. Ponad dwuhektarowa powierzchnia parkowych akwenów połączonych ze sobą przewężeniami, nad którymi przerzucone są mostki, tworzy swoisty klimat wybitnie sprzyjający rozwojowi szaty roślinnej. Nic więc dziwnego, że zachowało się tu ponad dwa tysiące dorodnych drzew, z których wiele posiada, lub zbliża się do wymiarów pomnikowych. Wartości kompozycyjne oraz dendrologiczne parku potęguje zróżnicowany gatunkowo drzewostan, którego wiek określa się na 100 – 150 lat. Wśród drzew liściastych zdecydowanie dominują klony zwyczajne, jesiony wyniosłe, lipy drobnoliściaste, graby pospolite, kasztanowce białe oraz robinie akacjowe. Rzadziej reprezentowane są dęby szypułkowe, klony polne, topole białe, czarne i topole drżące zwane również osikami.

Najbardziej reprezentacyjną częścią parku jest niewątpliwie najbliższe otoczenie zamku i nowego dworu, uchwycone zamkniętą linią stawów. Rozległe polany trawnikowe akcentują unikatowe sylwetki starych drzew.

Południowo – zachodnia elewacja dworu stała się wspaniałym tłem dla rosnącej tu lipy drobnolistnej o obwodzie 320 cm, wyraźnie odcinającej się od ciemnej ściany jesionów zawisłych, z których największy osiągał obwód 200 cm. Poza granicami stawów parkowych rozciąga się druga część parku zajmująca tereny dawnych sadów i warzywników.