|
| |||||
| Lubostroń |
|
W północno – wschodniej części Pałuk w odległości 5 km od Łabiszyna nad zakolem górnej Noteci leży wieś Lubostroń, gdzie odkryto pogańskie groby z urnami przykryte kamiennymi płytkami. W latach 1374 – 1384 właścicielem wsi był wojewoda Brzesko – Kujawski – Andrzej Comes Se Łabiszyn, następnie rodzina Latalskich (do 1585r.), Czarnkowskich (do 1619 r.), Grudzińskich, Opalińskich (1644 r.) oraz Gębickich (1649 r.). od 1775 roku panującym tu rodem stał się ród Skórzewskich, który wśród okolicznych wsi cieszył się dużym poważaniem. Zapoczątkował go Andrzej Skórzewski a jego spadkobiercą został syn Franciszek, właściciel klucza łabiszyńskiego, do którego należało 15 okolicznych wsi oraz wiele innych, leżących na ziemi inowrocławskiej. Kolejnym dziedzicem był hrabia Fryderyk Skórzewski, którego matka przed swoją śmiercią powierzyła cesarskiej opiece. Los jednak zrządził inaczej, bowiem babka Fryderyka – Maria z Malczewskich wraz z Józefem Wybickim potajemnie wywiozła wnuka z Lubostronia, który stał się siedziba rodu, w miejsce dotychczasowej siedziby margonińskiej. Następnym spadkobiercą tych dóbr był syn Arnold, a potem wnuk Leon, który przekazał cały swój majątek dalekiemu krewnemu – Zygmuntowi Skórzewskiemu, a który aż do II wojny światowej był ordynatem dóbr łabiszyńskich. W czasie okupacji Lubostroń znalazł się w rękach niemieckich, zaś po wojnie dobra te stały się własnością Skarbu Państwa Polskiego. Warto wiedzieć, że od 1966 roku, co trzy lata odbywają się tu koncerty Filharmonii Pomorskiej w ramach festiwalu „Muzyki Dawnej Krajów Europy Środkowej i Wschodniej”. Do rozsławienia tej małej wsi przyczynił się przede wszystkim hrabia Fryderyk Skórzewski. On to na obszarze Folwarku Pilatowo w wyjątkowo malowniczej okolicy założył zespół pałacowo – parkowy, uważany powszechnie za pomnik smaku estetycznego oraz zamiłowań hrabiego. Jest to jeden z najcenniejszych i najlepiej zachowanych klasycystycznych zespołów rezydencjonalnych w Polsce. W roku 1800 dziedzic klucza łabiszyńskiego postarał się również o zmianę nazwy swego rodowego gniazda, z Piłatowa na Lubostroń. W skład Lubostrońskiego założenia pałacowo – parkowego wchodzi: oficyna zwana „starym pałacem” (wybudowana na przełomie XVIII i XIX wieku), trzykondygnacyjne wozownie, stajnie, neogotyckie zabudowania gospodarcze pochodzące z I połowy XIX wieku, dom ogrodnika, chata myśliwska, klasycystyczny pałac będący dominantą całego założenia oraz folwark wybudowany w II połowie XIX wieku w duchu neogotyckim. Klasycystyczna oficyna wzniesiona według projektu S. Zawadzkiego mieściła głównie pokoje gościnne. Zdobiły ją cztery pary kolumn dźwigających balkon oraz ryzalit zwieńczony trójkątnym frontem. Z zabytkową oficyną związane jest nazwisko Stefana Garczyńskiego, o czym świadczy tablica pamiątkowa umocowana na frontowej ścianie tego budynku. W oficynie znajdowała się również biblioteka pałacowa i gabinet numizmatyczny. Tu gromadzono również dzieła sztuki oraz inne pamiątki rodowe. Dominantą całego założenia był niewątpliwie i jest nadal klasycystyczny pałac wzniesiony w latach 1795 – 1800, który wspaniale powiązany widokowo z całym zespołem, jak i otaczającym go krajobrazem, nie tylko miał pełnić funkcje mieszkalne. Skupiał on ludzi nauki i patriotów oddanych sprawom narodowym. Gościł tu nie tylko wspomniany Stefan Garczyński, ale również Adam Mickiewicz oraz prezydent R.P.- Ignacy Mościcki. Po upadku powstania listopadowego pałac stał się azylem dla jego uczestników, był również miejscem patriotycznej manifestacji, bowiem to tu wystawione były zwłoki bohatera powstania styczniowego – pułkownika Kazimierza Mielęckiego. Zabytkowy pałac w Lubostroniu to nie tylko perła architektury, zaprojektowana przez architekta Stanisława Zawadzkiego, przebywającego po III rozbiorze Polski w Wielkopolsce. To również przemawiające do nas karty historii, na których fundator manifestował swoje uczucia oraz swoją przynależność do narodu polskiego. Klasycystyczny pałac o charakterze reprezentacyjnym oparty został na wzorze słynnej budowli architekta włoskiego i teoretyka architektury – Andrea Palladio – „Villa Rotunda”, wzniesionej w pobliżu Vincezy. Monumentalny wygląd zawdzięcza pałac wysuniętemu portykowi poprzedzonemu wysokimi schodami oraz kopule zwieńczonej wykonanym z brązu posągiem Atlasa dźwigającego kulę ziemską. Portyk zdobi napis „Sibi, amicitiae et posteris M D X X X” (Sobie, przyjaciołom i potomnym). W głównym portalu wkomponowana tablica również przekazuje nam dewizę fundatora, wypowiedzianą słowami Wergiliusza – „Hic secura quies et necesia fallare Witta”, (Tu bezpiecznie przed niebezpieczeństwami życia”. Historyczny wydźwięk posiadają także rzeźby umieszczone w naczółkach portyków: od frontu – herby fundatorów, od strony ogrodowej – „Chronos niszczący czas”, od północy „Orzeł i pogoń”, zaś od południa „Pszczoły” –ówczesne godło Francuzów – symbol nadziei jaką wiązano z Napoleonem. Dzieje Polski upamiętniają także znajdujące się wewnątrz pałacu popiersia wielkich mężów stanu, portrety królów, książąt i hetmanów polskich oraz interesujące płaskorzeźby nawiązujące do ważniejszych momentów historycznych związanych z Wielkopolską. W otoczeniu lubostrońskiego pałacu rozciąga się obszerny, bo prawie 40 hektarowy park krajobrazowy założony w 1800 roku, według projektu znanego wówczas architekta, ogrodnika i planisty – Teicherta. Do parku prowadzi aleja wiązowo –grabowa, której głęboki zielony cień pokrywa się z cieniem rzucanym przez dwa potężne, ceglane obeliski stojące na straży bramy wjazdowej. Przedpałacową część parku znaczą charakterystyczne kamienne kule wytyczające drogę od bramy do pałacu. Licznie występujące tu aleje tworzą ciekawe połączenia pałacu z otaczającym krajobrazem, bowiem w szerokiej kompozycji przestrzennej ujęte zostały tu również nadnoteckie łąki oraz przyległe pola i lasy. Specyficznym elementem w tej żywotnej enklawie zieleni są ruiny groty, z której niegdyś figura Matki Boskiej spoglądała na pobliski zimowy ogród oraz staw połączony z przepływającą tu Notecią. Pełnym uroku miejscem jest niewątpliwie wzgórze widokowe, czy też piękne cisowe boskiety pełniące niegdyś funkcję ujeżdżalni dla koni. Specyficzny urok posiadają również „zielone altany” utworzone z wysokich drzew, urzekające swym pięknem zespoły różaneczników, ciekawe zespoły krzewów ozdobnych zgrupowanych w czarowne zagajniki, czy tez zwarte żywopłoty tworzące unikatowe zielone „ściany”. Piękno przyrodnicze parku podkreślają liczne, wiekowe drzewa ozdobne. |
| ||||||||||||
| ||||||||||||
| ||||||||||||||||||
|