|
W obrębie Pałuk, na trasie Żnin – Gniezno, w odległości 3 km na zachód od historycznej Gąsawy, leży wieś Marcikowo Dolne. W 1832 roku była własnością Moszczyńskich, a następnie Jasińskich. Od 1885 roku należała do rodziny Tuchołków herbu „Korzbok”. Ostatnim właścicielem (do 1939 roku) był prof. Dr Zbyszko Tuchołka – powojenny rektor Akademii Rolniczej w Poznaniu. W czasie II wojny światowej dobra te należały do Niemca Brula, a później do Lemprechta. W 1945 roku przejął je Ośrodek Kultury Polskiej, a w 1949 roku Zespół Gospodarstw Rolnych.
W końcu XIX wieku wybudowano tu dla ówczesnego właściciela Stanisława Jasińskiego parterowy dwór eklektyczny o cechach późnoklasycystycznych. Jak informuje nas data znajdująca się na szczycie ryzalitu frontowego, w 1902 roku dwór uległ rozbudowie, w czasie której wzbogacił się o ryzalit, wystawkę oraz boczne skrzydło.
W północnej części założenia dworskiego znajdował się folwark, połączony kolejką wąskotorową z cukrownią w Żninie.
Dwór otaczał park krajobrazowy o powierzchni 4 ha, który w końcu XIX wieku został utworzony na bazie istniejącego tu naturalnego drzewostanu, zlokalizowanego w pobliżu stawu.
W latach dwudziestych XX wieku w parku tym można było podziwiać popiersia znanych kompozytorów. Chopina oraz Pucciniego, wykonane przez Jakuba Juszczyka.
Nie znamy pierwotnego układu kompozycyjnego tej zabytkowej enklawy zieleni zaprojektowanej według klasycznych, dziewiętnasto-wiecznych wzorów. Przypuszcza się jednak, że pierwotnie centrum parkowym były prawdopodobnie zbiorniki wodne zasilane wodą pochodzącą z przepływających tu strumyków. Od dworu biegły trzy osie widokowo – kompozycyjne.
Oś zachodnia – w kierunku wzniesienia z altanką znajdującego się poza parkowym stawem. Oś środkowa łączyła dwór z polaną znajdująca się przed budynkiem, na której znajdowało się popiersie F. Chopina, zaś oś południowo – wschodnia pozwalała podziwiać rzeźbę G. Pucciniego, zlokalizowaną w pobliżu niewielkiej groty. Główną drogę komunikacyjną stanowiła obwodnica okalająca śródparkowe stawy, od której odchodziły ścieżki biegnące w kierunku granic.
Z dawnego założenia dworsko – parkowego zachował się zabytkowy dwór, zarastający samosiewami, ale również bogaty w cenne gatunki zabytkowy park, czworaki, podwórze gospodarcze oraz znajdująca się w pobliżu dworu godna uwagi parterowa, późnoklasycystyczna oficyna pochodząca z II połowy XIX wieku, zdobiona od frontu portykiem kolumnowym. Nadal możemy podziwiać parkowe akweny połączone ze sobą rowem oraz rozległe polany zasiedlone przez wiekowe drzewa, których wiek określa się na 150 – 200 lat. Zwarte masywy różnogatunkowego zadrzewienia spotkamy głównie na obrzeżach parku, w pobliżu dworu oraz wokół parkowych akwenów. |