|
Wieś w gminie Janowiec Wielkopolski, 5 km na północny wschód od miasta, na wysokim prawym brzegu doliny Wełny, przy szosie do Żnina. Pierwotnie osada służebna książęcych żerników lub żyrdników (handlowców bydła). Pierwsza wzmianka z 1136 roku, gdy częściowo była własnością rycerską a w części należała do arcybiskupów gnieźnieńskich. W 1298 roku wymieniona jako miasto prywatne Dryjów, którzy przyjęli nazwisko Żernickich i w XIII lub XIV wieku ufundowali tu kościół.
W XV-XVIII wieku własność Podniewskich, a w końcu XVIII wieku – Roszkowskich. Z powodu oddalenia od szlaków komunikacyjnych i słabego rozwoju w 1849 roku utrata praw miejskich. W końcu XIX wieku tutejszy majątek rozparcelowała pruska Komisja Kolonizacyjna. Pamiątką miejskiej przeszłości jest kwadratowy rynek, dziś o luźnej zabudowie głównie z XIX/XX wieku. Pośrodku pomnik ku czci 5 ofiar faszyzmu z okolicy. Na południe od rynku gotycki kościół Narodzenia NMP z około 1467 roku, z barokowym szczytem z 2 połowy XVIII wieku. Wewnątrz ołtarz i ambona późnomanierystyczna sprzed połowy XVII wieku, dwa ołtarze boczne z 1 połowy XIX wieku i drewniana chrzcielnica późnogotycka z XV/XVI wieku.
Wśród płyt nagrobnych na zewnątrz kościoła kamienne epitafium gen. Jana Święcickiego (zm. 1813 roku) na scianie zakrystii. Przy świątyni drewniana dzwonnica z XIX wieku i jesiony o obwodach do 350cm. Na cmentarzu (przy drodze do Juncewa) m.in. grobowiec z końca XIX wieku i grób nieznanego żołnierza radzieckiego, poległego 21.01.1945 roku. Przy drodze do Tonowa pomniczek (1966) Ignacego Burka, zamordowanego przez hitlerowców. |